حوزه آموزش و پرورش گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛ یکی از چالش های اصلی آموزش پرورش در ادوار مختلف مساله تامین نیروی انسانی بوده و هست و با وجودی اینکه جمع کثیری از جوانان برای فعالیت در عرصه معلمی مشتاق بوده و توان و تحصیلات لازم را هم کسب کردهاند اما همواره سد محکم بروکراسیهای اداری مانع از حضور آنها در عرصه معلمی میشود؛ از طرفی هرساله با آغاز سال تحصیلی اخبار متعددی از گوشه و کنار در خصوص نبود معلم در کلاسهای درس شنیده میشود. علاوه بر اینها، چندی است سونامی بازنشستگی معلمان و نیاز مبرم به نیرو از سوی آموزش و پرورشی ها مطرح شده است که با توجه به منحصر شدن مسیرهای جذب به دانشگاه فرهنگیان و شهید رجایی، حجم زیاد نیازها پاسخ داده نمیشود.
اسفندیار چهاربندرئیس مرکز برنامه ریزی نیروی انسانی وزارت آموزش و پرورش با اشاره به سونامی بازنشستگی معلمان گفت: از امسال تا سال ۱۳۹۹، ۳۲۰ هزار نفر در آموزش و پرورش بازنشسته خواهند شد و بر این اساس به ۳۰۰ هزار معلم نیاز خواهیم داشت؛ لازم است نیازهای انبوه آموزش و پرورش به معلم را با توجه به سونامی خروج نیرو با روشهای منطقی و مناسب پاسخ دهیم چرا که هر لحظه ممکن است سیل استخدام از مسیرهای غیر از تربیت معلم مجددا فعال شود که این مقوله موجب میشود فارغالتحصیلان کارآمد دانشگاهها از فرصت حضور در آموزش و پرورش محروم بمانند.
نسخه پیچی آقای وزیر برای بحران نیروی انسانی
رفع مشکل نیروی انسانی در آموزش و پرورش به حدی بغرنج شده است که سید محمد بطحایی وزیر آموزش و پرورش در برنامه های پیشنهادی خود به مجلس به ارائه روشهایی در این حوزه اشاره کرده و گفت: برای تامین بخشی از نیروی انسانی مورد نیاز آموزش و پرورش میتوان با اتخاذ برخی سازوکارها بخشی از افراد که شرایط بازنشستگی را دارند ترغیب به ادامه فعالیت کرد.
وی همچنان به این روش های خود پایبند بوده و در مراسم تودیع و معارفه خود بیان کرد: از سال جاری تا ۴ سال آینده تعداد زیادی از معلمان شرایط بازنشستگی پیدا میکنند به همین دلیل در جلسات با مدیران کل در خصوص روشهای مختلف تامین و جایگزینی افراد بررسیهای لازم انجام شد و به این جمعبندی رسیدم که بازنشستگی افراد توانمندی که تمایل به ادامه کار دارند را به تاخیر بیاندازند.
وی بیان کرد: البته از دانشگاه فرهنگیان حدود ۲۰ هزار نفر جذب نیرو خواهیم داشت و در مذاکره با سازمان برنامه و بودجه وضعیت نیروهای حق التدریس را مشخص کردیم تا مانند سالهای قبل بخشی از حق التدریسها را تامین کنیم.
پیش از این وزیر آموزش و پرورش با اشاره به اینکه هم اکنون دانشگاه فرهنگیان ظرفیت پذیرش دانشجو در حد مورد نیاز ٢٠ الی ٢۵ هزار نفر در سال را ندارد، اظهار کرد: متاسفانه طی سالهای گذشته ظرفیت مورد نیاز در دانشگاه فرهنگیان ایجاد نشده است و یکی از راههای افزایش ظرفیت دانشگاه فرهنگیان تشکیل کنسرسیوم با دانشگاههای دیگر به منظور بهرهمندی از ظرفیت علمی و تجهیزاتشان و بر اساس برنامه درسی دانشگاه است.
اکنون مساله استفاده از معلمان حق التدریس در حالی دوباره مطرح میشود که تاکنون آموزش و پرورش بابت پرداخت حق الزحمه آنها همواره با چالش مواجه بود و تامین اعتبار لازم برای این طرح در نظر گرفته نشده است؛ علاوه بر این مساله توجه به امنیت شغلی این گروه نیز اهمیت بسزایی برخوردار است که تاکنون چارهای برای آن اندیشیده نشده است.
بحران نیروی انسانی، پویایی آموزش و پرورش را نشانه گرفته است
قانون ممنوعیت بهکارگیری بازنشستگان بهکارگیری افرادی که در اجرای قوانین و مقررات مربوطه بازنشسته یا بازخرید شده یا بشوند، در دستگاههای اجرائی موضوع ماده (۵) قانون مدیریت خدمات کشوری مصوب ۸/۷/۱۳۸۶ و کلیه دستگاههایی که به نحوی از انحاء از بودجه عمومی کل کشور استفاده میکنند، را ممنوع اعلام کرده است.
البته در تبصره یک این قانون مقامات مذکور در ماده (۷۱) قانون مدیریت خدمات کشوری و همترازان آنها و ایثارگران، فرزندان شهدا و جانبازان هفتاد درصد (۷۰%) و بالاتر، نیروهای مسلح، وزارت اطلاعات و دارندگان اجازات خاصه مقام معظم رهبری از شمول این قانون مستثنی میباشند همچنین در تبصره ۲ دستگاههای موضوع این قانون در صورت لزوم میتوانند از خدمات بازنشستگان متخصص با مدرک تحصیلی کارشناسی و بالاتر بهصورت پارهوقت و ساعتی استفاده کنند. حداکثر ساعات مجاز برای استفاده از بازنشستگان، یکسوم ساعات اداری کارمندان رسمی است و حقالزحمه این افراد متناسب با ساعات کاری آنها حداکثر معادل یکسوم کارمندان رسمی همان شغل تعیین و پرداخت میشود.
وزیر آموزش و پرورش نیز به این قانون توجه داشت و برای همین در خصوص مساله بهرهگیری از نیروهایی که در آستانه بازنشستگی قرار دارند، گفت: باید یادآور شد تا وقتی فردی بازنشسته نشود مشمول قانون منع بازنشستگی نمیشود زیرا مجددا دعوت به کار نشده و مشکلی در این حوزه وجود ندارد.
مساله پویایی و تحول در آموزش و پرورش از جمله مسائلی است که همیشه مورد تاکید مسئولان این وزارتخانه قرار گرفته است موضوعی که طبیعتا جز با فعالیت نیروهای فعال و جوان که بینش و نگرشی نوگرایانه داشته باشند و تغییرات را ضروری بدانند محقق نمیشود و براین اساس استفاده از نیروهای بازنشسته یا در آستانه بازنشستگی اهداف یاد شده به دست نمیآید.
دانشگاه فرهنگیان، نهادی مغفول مانده در آموزش و پرورشی
دانشگاه فرهنگیان با هدف تأمین، تربیت و توانمندسازی معلمان و نیروی انسانی است در سال ۱۳۹۰ با تجمیع کلیه مراکز تربیت معلم سراسر ایران تأسیس شد، هر چند انتقاداتی به فعالیت این دانشگاه وارد است اما مقرر شده مسیر برای جذب نیروی انسانی از این محل باشد بنابراین ضرورت توجه هرچه بیشتر به این دانشگاه وجود دارد اما با این وجود در مدیریت این مجموعه اتفاق نظری وجود نداشته و برخلاف قانون محمد مهرمحمدی ۴ سال است که سرپرستی را در این دانشگاه بر عهده گرفته است.
بطحایی علی رغم اظهارات خود مبنی بر شتاب در تحولات و ساماندهی نیروی انسانی هنوز تصمیم قطعی برای وضعیت سرپرستی نگرفته و عنوان کرد: دانشگاه فرهنگیان باید به لحاظ کیفی در سطح انتظارات مدیران ارشد کشور باشد و یکی از برنامههای بنده به مجلس ارتقای سطح دانشگاه فرهنگیان و شهید رجایی بود، اما راجع به مدیریت آن سوال نکنید، چون هنوز تصمیمی نگرفتهام.
با توجه به اهمیت این نهاد در تامین نیروی انسانی به نظر می رسد ساماندهی وضعیت بخشهای مختلف این دانشگاه اولویت داشته باشد و قطعا مدیریت راس این ساماندهی ها قرار دارد اما بطحایی معتقد است تصمیمگیری درباره دانشگاه فرهنگیان را باید به بعد از سال تحصیلی موکول کند.
جای خالی قانون برای توجه بیشتر به پویایی معلمان
فرهاد فلاحتی نماینده مجلس در گفت وگو با خبرنگار حوزه آموزش و پرورش گروه علمی پزشکی باشگاه خبرنگاران جوان؛ در مورد وضعیت تامین نیروی انسانی و عدم پویایی لازم نیروهای بازنشسته بیان کرد: روش های در نظر گرفته از سوی وزیر آموزش و پرورش در چارچوب ضوابط قانونی قرار دارد اما برای به کارگیری نیروهای فعال باید تغییری در قانون داشته باشیم و این امر مستلزم ورود لایحهای از سوی دولت به مجلس است.
با این وجود هرچند تصمیمات در نظر گرفته شده در چارچوب قانون است اما تعامل با نیروی انسانی آن هم در حیطه کودکان و نوجوانان که آینده ساز کشور هستند از اهمیت بسزایی برخوردار است و مربیان و معلمان در کنار تجربه و توان لازم نیاز به پویایی و شادابی دارند تا این انتقال آموزه ها به بهترین شکل انجام شود بر همین اساس بعید به نظر نمیرسد فردی با سابقه کاری قریب به ۳۰ سال انرژی لازم برای انتقال آموزهها را داشته است.
علاوه بر توجه به جوانگرایی در اظهارات وزیر جدید آموزش و پرورش، پیش از این رئیس جمهور هم بر استفاده از جوانان تاکید کرده بود مسالهای که اکنون باید منتظر باشیم تا ببینیم چه مقدار به واقعیت تبدیل خواهد شد؟
گزارش از آتوسا دولتیاری
